Get me outta here!
Tampilkan postingan dengan label Metode Substitusi Integral Fungsi Trigonometri. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Metode Substitusi Integral Fungsi Trigonometri. Tampilkan semua postingan

Selasa, 14 Maret 2023

INTEGRAL SUBSTITUSI FUNGSI TRIGONOMETRI




Halo teman-teman,

Setelah pembahasan mengenai integral fungsi trigonometri , pada artikel ini kita akan membahas mengenai teknik substitusi pada integral fungsi trigonometri

Teknik substitusi fungsi trigonometri digunakan untuk menyelesaikan integral jika integrannya memuat bentuk-bentuk 

`•\sqrt{a^2-x^2}, a>0, a` € Real
`•\sqrt{x^2+a^2}=\sqrt{a^2+x^2}, a>0, a` € Real
`•\sqrt{x^2-a^2}, a>0, a` € Real

Atau bentuk lain yang dapat diubah menjadi bentuk di atas, misalnya:
•`\sqrt{a^2-b^2 x^2}=\sqrt{(\frac{a}{b})^2-x^2}`
•`\sqrt{a^2+b^2 x^2}=\sqrt{(\frac{a}{b})^2+x^2}`
•`\sqrt{a^2 x^2 - b^2}=\sqrt{(x^2-\frac{b}{a})^2}` atau `\int \sqrt{ax^2+bx+c}` dapat diubah menjadi bentuk kuadrat sempurna.

Bentuk integrannya diantaranya:

1. `\sqrt{a^2-x^2}` gunakan substitusi
     `x=a sin t` atau `sin t=\frac{x}{a}`
     `x=a sin t``\Leftrightarrow dx= a cos t``dt`
     Dengan `-\frac{π}{2}≤t≤\frac{π}{2}` sehingga:
     `\sqrt{a^2 -x^2}= \sqrt{a^2-(a sin t)^2}`
                         `= \sqrt{a^2(1-sin^2 t)}`
                         `= a cos t`

2.  `\sqrt{a^2+x^2}` gunakan substitusi
     `x=a tan t` atau `tan t=\frac{x}{a}`
     `x=a tan t``\Leftrightarrow dx= a sec^2 t``dt`
     Dengan `-\frac{π}{2}≤t≤\frac{π}{2}` sehingga:
     `\sqrt{a^2 +x^2}= \sqrt{a^2+(a tan t)^2}`
                         `= \sqrt{a^2(1-tan^2 t)}`
                         `= a sec t`


3.  `\sqrt{x^2-a^2}` gunakan substitusi
     `x=a sec t` atau `sec t=\frac{x}{a}`
     `x=a sec t``\Leftrightarrow dx= a sec t tan t``dt`
     Dengan `0≤t<\frac{π}{2};(x≥a)` dan`\frac{π}{2}≤t≤π; (x≤a)` sehingga:
     `\sqrt{x^2 +a^2}= \sqrt{(a sec t)^2 a^2}`
                         `= \sqrt{a^2sin^2 t-a^2)}`
                         `= a tan t`

Catatan:
Gambar segitiga siku-siku di atas yang masing-masing sisinya diketahui berguna untuk menentukan nilai fungsi trigonometri yang lain, yaitu `cos t, tan t, cot t, sec t, dan csc t`.Hal ini dikarenakan sangat mungkin hasil dari pengintegralan adalah fungsi-fungsi tersebut.

Contoh soal:

1. Tentukan `int \sqrt{16-x^2}`
Penyelesaian:
Substitusikan `x= 4 sin t \Rightarrow sin t =\frac{x}{4}`
`\Leftrightarrow dx= 4 cos t``dt`
`\sqrt{16-x^2} = \sqrt{16-16sin^2 t}`
                    `=\sqrt{16(1-sin^2 t)}`
                    `=4 cos t`
Sehingga:
`int \sqrt{16-x^2}dx``= \int 4 cos t(4 cos t dt)`
              `=16\int cos t.cos t` `dt`
              `= 16 \int cos^2 t dt`
              `=16 \int \frac{1+cos 2t}{2}dt`
              `=8 \int(1+cos 2t)dt`
              `= 8\int dt + 8\int cos 2t` `dt`
              `=8t + 4 sin 2t +C`
              `= 8t+8 Sin t cos t +C`
              `= 8 arcsin \frac{x}{4}+ 8(\frac{x}{4})(\frac{\sqrt{16-x^2}}{4}) +C`
              `= 8 arcsin \frac{x}{4}+(\frac{x\sqrt{16-x^2}}{2})+C`
 

2. Tentukan `\int \frac{dx}{\sqrt{16+x^2}}`
Penyelesaian:
`\int \frac{dx}{\sqrt{16+x^2}}`
Substitusikan`x= 4 tan \Rightarrow tan t= \frac{x}{4}`
`\Leftrightarrow d(x)= 4 sec^2 t` `dt`
`\sqrt {16+x^2}=\sqrt{16 + (4 tan t )^2}`
                    `=\sqrt{16 (1+ tan^2 t)}`
                    `=4sec t`
Sehingga`\int \frac{dx}{\sqrt{16+x^2}}`
           `= \int \frac{4sec^2 t dt}{4 sec t}`C`
           `=\int sec t` `dt`
           `=In | sec t+tan t| +C`
           `=In|\frac{\sqrt{16+x^2}}{4}+\frac{x}{4}|+C`

3. Tentukan `\int \frac{\sqrt{x^2 +25}}{x}dx`
Penyelesaian:
Substitusikan `x=5 sec t \Rightarrow sec t =\frac{x}{5}`
`\Leftrightarrow dx= 5 sec t tan t` `dt`
`\sqrt{x^2- 25} = \sqrt{(5 sec t)^2 - 25}`
                    `=\sqrt{(5 sec t)^2 - 25}`
                    `= \sqrt{5 tan t}`

Sehingga: `\int \frac{\sqrt{x^2 +25}}{x}dx`
                `=\int \frac{5tan t}{5 sec t}  (5sec t tan t dt)`
                `=\int \frac{25 sec t tan t+ tan^2 t}{5 sec t} dt`
                `= 5\int tan^2 t` `dt`
                `= 5 \int (sec^2 t-1) dt`
                `= 5 tan t -5t+c`
                `= 5 \frac{\sqrt{x^2-25}}{5}-5 arcsec \frac{x}{5} +C`

Sekian materi pada artikel ini, semoga teman-teman semakin paham yaaa.